PromZ Magazine 2-2019

z 2019 - nummer 2 - www.promz.nl 35 9 Christmas around the world Coca-Cola De kerstman is een vertrouwde verschijning, maar wat niet ieder- een weet is dat hij zijn uiterlijk pas sinds 1930 heeft, én: dat het uit een bijzondere koker komt. Het merk Coca-Cola gaf een teke- naar destijds de opdracht om een grijze, bebaarde man te creëren voor een serie advertenties. Het model was de buurman van de tekenaar in kwestie, gekleed in de bedrijfskleuren rood en wit. En laten we zijn rendieren niet vergeten. Rudolph, het negende rendier in de stal van Santa Claus, was eerst het zwarte schaap van de kudde. Hij werd uitgelachen omdat hij zo’n rode neus had… Maar algauw staken de collega-rendieren niet meer de draak met hem! Want die gekke rode neus van hem gaf zoveel licht af dat ze op hem vertrouwden als ze in het donker hun weg moesten vinden. Zo werd Rudolph zelfs het geliefdste en populairste ren- dier, waar zelfs een lied voor werd gemaakt… Toch is de kerstman niet altijd de enige persoon om plezier, en heel belangrijk: cadeaus, uit te delen. Zo kennen de Italianen een oude vrouw geheten La Befana die de kinderen op 6 januari – Drie Koningen – cadeautjes brengt. Drie Koningen en kinderen snoep en cadeautjes geven op 6 januari, is ook een typisch Spaans gebruik. 12 gerechten en pudding gooien Absoluut onmisbaar tijdens de kerstviering is natuurlijk lekker eten. Veel Nederlanders doen zich gretig te goed aan kerstkrans- jes en uitbundige gourmetpartijen of uitgebreide wilddiners. Maar of ze het zo bont maken als de Polen? In sommige huishoudens passeren volgens oud gebruik op Wigilia, kerstavond, maar liefst 12 gerechten de culinaire revue. Soms verschijnt er karper op tafel, een vis die ook in andere landen zoals Tsjechië populair is met kerst. Naast culinair genot gaat er van sommige etenswaren over de grens ook een voorspellende werking uit. Zweden die met kerst een amandel in hun rijstepap vinden, trouwen het jaar erop. Deense vinders krijgen een (extra) cadeau en hetzelfde geldt voor IJslanders, alleen verstoppen die juist weer een boon in de pap. Aan de befaamde Engelse christmas pudding wordt van oudsher soms een muntstuk toegevoegd, for good luck. Toch hoef je pud- ding niet alleen te eten, menen de Slowaken. De oudste man in de familie gooit een klodder van de typische Loksa-pudding tegen het plafond op kerstavond. Hoe langer de pudding blijft plakken, hoe beter het is. Dat brengt namelijk geluk. Wezens Een blik in de toekomst zoals hiervoor beschreven vinden we nog wel in meer kerstradities terug. Zo schijnen Tsjechische vrouwen tijdens het christelijke feest klaar te staan om hun schoen over hun schouder te smijten. Wijst het gevallen muiltje met de punt naar de deur dan wordt er in het nieuwe jaar getrouwd. Toch kan ook bij het feest van licht, liefde en hoop rampspoed op de loer liggen. Volgens oud gebruik in Noorwegen verstoppen mensen bezems om bezoekjes van heksen af te wenden. De Grieken zijn juist weer beducht voor kallikantzaroi, wezens die het hele huis overhoop kunnen gooien. Finnen maken zich over het algemeen wellicht iets minder druk en bezoeken ook tijdens de kerst de sauna, terwijl de kans op een feestelijke barbecue met kerst aanzienlijk groter is in landen als Zuid-Afrika en Australië; daar is het dan immers hartje zomer. De religieuze oorsprong van het kerstfeest wordt ook in andere landen luister bij gezet door bezoekjes aan de kerk. In het Venezolaanse Caracas is het vervoer ernaartoe alleen wat min- der conventioneel. Hier zoeven de kerkgangers op skates door de straten voor de mis. Augurkje in de kerstboom In veel huishoudens –ook over de grens- ontbreekt de kerstboom natuurlijk evenmin. Tussen alle pracht en praal en ballen in de meest uiteenlopende kleuren kun je in sommige kerstbomen in de VS soms een (nep)augurkje vinden. Dit gebruik zou eveneens voorspoed brengen bij de gelukkige vinder. De boom wordt in de Oekraïne versierd met spinnen en webben. De kerststal vinden we overigens ook in veel landen terug, waar die door sommigen naar hartenlust en met veel aandacht wordt ingericht. Kerst op het werk Kerst is niet altijd alleen een privé-aangelegenheid. Bij ons klin- ken collega’s op kerstborrels op het naderende feest en is het kerstpakket voor velen een cadeau om zich op en over te ver- heugen. In Spanje vinden we een variant die er sterk op lijkt, de kerstmand. Vaak is deze voorzien van lekkers van eigen bodem. Collega’s daar kunnen onder de noemer van amigo invisible ook anoniem presentjes cadeau doen. En de Belgen? Een deel van hen draait het principe juist om en geeft een kerstcadeau áán de werkgever. Vlaamse werknemers die een cadeau kopen voor hun baas, doen dat vaak samen; een groep legt een bedrag samen om één cadeau te kopen. De al eerder genoemde gewoonte om een voorsprong te nemen op de feestdagen met medewerkers komen we eveneens over de grens tegen, en soms komt er ook een hapje eten aan te pas. De Zweden bijvoorbeeld eten met hun collega’s het zogeheten julbord, een grote hoeveelheid heerlijkheden waarbij gravad lax en haring op het menu kunnen staan.